Dziedzictwo Słowian

Łysa Góra / Święty Krzyż (Wał Kultowy Łyśca)

🗺️ Otwórz na interaktywnej mapie LiDAR NMT & NID → ⚖️ Audyt działki ULDK & WKZ (0 zł) 📖 Źródło zewnętrzne →

Parametry lokalizacji i klasyfikacji
Kategoria	Dziedzictwo Słowian
Współrzędne WGS-84	50.86028°N, 21.04694°E
Promień obszaru	1200 m
Typ obiektu	🏔️ Święta Góra & Krąg Kultowy
Bóstwo / Kult	Świst, Poświst, Pogoda / Łada, Boda, Leli (wg Długosza)
Datowanie	VIII – X w. n.e. (wały kultowe na rumowisku gołoborzy)

Charakterystyka historyczno-archeologiczna

Najsłynniejsze wschodnio- i małopolskie pogańskie sanktuarium wyżynne (595 m n.p.m.). Jan Długosz przekazał pamięć o trzech bóstwach czczonych na szczycie przed fundacją klasztoru benedyktyńskiego. Wokół partii wierzchołkowej przebiega słynny, dwuczłonowy kamienny wał kultowy w kształcie wydłużonej podkowy (ponad 1,5 km długości, wysokość zachowana do 2,5 m) ułożony z surowych bloków kwarcytu kambryjskiego bez żadnej wartości czysto militarnej.

Analiza rzeźby terenu LiDAR NMT

Analiza LiDAR ujawnia monumentalną geometryczną pętlę kamiennego wału kultowego w lesie bukowo-jodłowym wraz z przerwą bramną od strony Nowej Słupi (gdzie stoi kamienny 'Pielgrzym') oraz ślady jam ofiarnych.

⚖️ Status prawny i bezpieczeństwo (art. 36b UoOZ):
Wiele świętych gór i kręgów kultowych objętych jest ochroną rezerwatów GDOŚ lub wpisem do rejestru zabytków. Warstwa służy turystyce krajoznawczej i bezinwazyjnej obserwacji rzeźby terenu LiDAR.