zdetektorem.perunpath.com
Święte góry, kamienne kręgi kultowe, kąciny, posągi, głazy ofiarne oraz cmentarzyska kurhanowe powiązane z krajobrazową analizą wysokościową NMT.
Najważniejszy przedchrześcijański ośrodek kultu górskiego na ziemiach polskich, wymieniony już ok. 1017 r. przez Thietmara z Merseburga ('góra wielka... przeklętym pogańskim obrzędom oddana'). Szczyt i stoki otaczają prastare wały kamienne…
Drugi co do wielkości szczyt Masywu Ślęży (573 m n.p.m.), tradycyjnie uznawany za księżycowe dopełnienie słonecznej Ślęży. Grzbiet opasuje najdłuższy w Polsce ciągły wał kultowy (ponad 1,8 km długości) usypany bez zaprawy z głazów serpenty…
Północna brama masywu ślężańskiego (415 m n.p.m.), otoczona fragmentem półksiężycowatego wału kamiennego. U podnóża góry (w rejonie Garncarska/Sobótki) odnaleziono słynny kamienny posąg zwany 'Mnichem' z charakterystycznym znakiem ukośnego…
Najsłynniejsze wschodnio- i małopolskie pogańskie sanktuarium wyżynne (595 m n.p.m.). Jan Długosz przekazał pamięć o trzech bóstwach czczonych na szczycie przed fundacją klasztoru benedyktyńskiego. Wokół partii wierzchołkowej przebiega sły…
Wybitne świętokrzyskie sanktuarium szczytowe zbudowane na wychodniach czerwonego piaskowca tumlińskiego (399 m n.p.m.). Otoczone systemem trzech niepełnych, koncentrycznych wałów kamiennych otwartych tam, gdzie skalne urwisko tworzyło natu…
Najlepiej archeologicznie przebadany słowiański krąg kultowy w Górach Świętokrzyskich (367 m n.p.m.), badany m.in. przez Eligię Gąssowską. Szczyt otacza podwójny wał kamienno-ziemny (zewnętrzny długości ok. 450 m), wewnątrz którego odkryto…
Najwyższe odosobnione wzgórze wyspowe w regionie łódzkim (323 m n.p.m.). Badania archeologiczne ukazały monumentalny potrójny układ wałów i fos wokół stożkowatego szczytu, o nietypowej dla samych osad funkcji reprezentacyjno-obrzędowej i d…
Morenowe wzgórze dominujące nad jeziorami Łebsko i Gardno (115 m n.p.m.), widoczne z daleka z Bałtyku jako znak nawigacyjny. W źródłach i tradycji Słowińców słynęło jako pogańska święta góra z miejscem składania ofiar przez żeglarzy; późni…
Najwyższy punkt Pasa Nadmorskiego pod Koszalinem (137 m n.p.m.). Wykopaliska prof. Andrzeja Kuczkowskiego potwierdziły istnienie przedchrześcijańskiego miejsca kultowego na kulminacji wzgórza (jam ofiarnych, konstrukcji drewnianych) poprze…
Lesiste wzniesienie na Pojezierzu Zachodniopomorskim (156 m n.p.m.) ze słynnym cudownym źródłem na północnym stoku. Przekazy kronikarskie i archeologia potwierdzają silny ośrodek pogański przejęty później przez pielgrzymki chrześcijańskie…
Jedno z największych odkryć polskiej archeologii ostatnich dekad (prof. Wojciech Chudziak). Na wyspie i płyciźnie Jeziora Zarańskiego odsłonięto pomosty kultowo-ofiarne, paleniska, rzeźbione fragmenty drewna oraz ogromne nagromadzenie kośc…
Kluczowy ośrodek pogański Pomorza opisany w żywotach św. Ottona z Bambergu (1124 r.): drewniana kącina w centrum Wolina mieściła otoczoną czcią świętą włócznię z brązu/złota, a na pobliskim Wzgórzu Wisielców i Srebrnym Wzgórzu zachowało si…
Na szczycie szczecińskiego wzgórza mieściły się według kronik Ebbona i Herborda cztery bogato zdobione drewniane kąciny, ze słynną świątynią główną Trzygława o rzeźbionych kolorowych ścianach, złotym posągiem o trzech głowach i świętym kar…
Jedno z najważniejszych w Polsce odkryć pogańskiego zespołu sakralnego z okresu chrystianizacji: zespół badaczy UMK odkrył tu starannie wybrukowany plac ofiarny z kamiennymi kręgami, tajemniczą studnię z osadzoną w dnie drewnianą rzeźbą i…
Pod fundamentami katedry gnieźnieńskiej odkryto warstwy starsze od chrystianizacji: starannie ułożony bruk kamienny o charakterze kopca kultowego ze śladami palenisk i ofiar przed założeniem grodu piastowskiego ok. 940 r.
Oprócz roli głównej rezydencji piastowskiej, wody Jeziora Lednica wokół obu drewnianych mostów dostarczyły największej w Europie Środkowej kolekcji podwodnych depozytów (ponad 250 mieczy, toporów, grotów włóczni i hełmów), interpretowanych…
Monumentalny kopiec ziemno-drewniany (16 m wysokości, ok. 60 m średnicy). Wykopaliska z 1934–1937 ujawniły u jego podstawy pień potężnego ponad 300-letniego świętego dębu oraz unikalną konstrukcję promienistych płotów stabilizujących nasyp…
Monumentalny kopiec nad dawną terasą Wisły i Dłubni o wysokości 14 m, stanowiący parę kalendarzową z Kopcem Krakusa. Wg obliczeń archeoastronomicznych linia Kopiec Krakusa -> Kopiec Wandy celuje dokładnie w miejsce wschodu słońca w dniach…
Wapienny ostaniec jurajski nad Wisłą z jaskinią krasową (Smoczą Jamą) u podstawy. Pod przedromańskimi budowlami (rotundą św. Feliksa i Adaukta) odkryto ślady przedchrześcijańskiej konstrukcji kamiennej oraz wielkie cmentarzysko szkieletowe…
Najwyższy szczyt Grzbietu Chełmu (408 m n.p.m.), utworzony przez neogeniczny nefelinitowy komin wulkaniczny. Wzgórze stanowiło ważny pogański ośrodek kultowy plemienia Opolan zanim w średniowieczu ufundowano tu kościół św. Jerzego i sanktu…
Jedno z najbardziej wyrazistych stanowisk kultowych na Mazowszu (badania Włodzimierza Szafrańskiego w 1957 r.). Tuż obok katedry płockiej odkryto bruk kamienny o średnicy ok. 4 m z paleniskiem, dołami ofiarnymi zawierającymi kości tura, kr…
Potężny gród plemienny wśród niedostępnych rozlewisk Bzury (z odtworzonymi reliktami wałów i studnią) powiązany z legendarną Górą Świętej Małgorzaty na wschodnim skraju Kotliny Łęczyckiej — pradawnym miejscem zgromadzeń i obrzędów zastąpio…
Historyczna stolica plemienia Goplan nad jeziorem Gopło. Wyspa (obecnie Półwysep Rzępowski) stanowiła sakralno-polityczne centrum Kujaw ze śladami przedpiastowskich wałów, warsztatów i bogatych znalezisk wód nadbrzeżnych.
W obrębie wczesnopiastowskiego grodu na Zawodziu (dawna wyspa Prosny) odkryto fundamenty pogańskiego ołtarza z IX–X w. w postaci kamiennego kręgu ze szczątkami końskich ofiar bezpośrednio poprzedzającego kolegiatę św. Pawła.
Skalny cypel Bramy Morawskiej nad Olzą, będący głównym ośrodkiem kultowo-grodowym Golęszyców od VIII w., zanim w XI w. wzniesiono tam słynną romańską Rotundę św. Mikołaja na dawnej warstwie obrzędowej.
Jeden z największych przedpaństwowych kompleksów słowiańskich w Europie Środkowej — 8-hektarowe grodzisko z trzema pierścieniami wałów otoczone przez dziesiątki kurhanów ciałopalnych w pobliskich lasach (Kłodnica, Ratoszyn) i liczne depozy…
Wzniesione na reliktach osady z epoki brązu wczesnosłowiańskie grodzisko-ośrodek nad rzeką Ropą z monumentalnymi wielowarstwowymi wałami, ok. 60 tys. artefaktów, w tym srebrem obrzędowym, pochówkami i śladami kultu ogniskowego.
Najstarszy zachowany zabytek Sopotu — wyżynne grodzisko z VIII–X w. na skarpie zwanej Górą Zamkową. Odsłonięto ślady rytualnych ofiar w jamach, bogate wyroby bursztynowe oraz wał okrężny nad Potokiem Grodowym.
Dawna stolica Pomorza i źródło bogactwa solnego. Według kroniki Thietmara biskup Reinbern z Kołobrzegu w 1000 r. burzył tu 'świątynie bożków' i rzucił w morskie fale cztery kamienie namaszczone olejem, by oczyścić wody z dawnego słowiański…
Wyjątkowy kompleks ponad 100 ciałopalnych kurhanów w lasach nad Parsętą, stanowiący nekropolię dla pobliskiego ośrodka kultowo-handlowego Bardy–Świelubie z bardzo bogatym inwentarzem ofiarnym i ceramiką obrzędową.
Jeden z głównych grodów Gnieźnieńskiej Domeny Polan; pod wałami i zabudową murowaną odsłonięto liczne pogańskie depozyty i ofiary zakładzinowe z końskich i wołowych czaszek składanych przed chrystianizacją.
Największy przedpiastowski gród Wielkopolski (ponad 4,5 ha) powstały ok. 920–930 r. Obszerny majdan i wyjątkowo wysokie wały wskazują na miejsce zgromadzeń wiecowych, ofiar srebra (liczne skarby dirhemów) oraz elitarnych ceremonii.
Kompleks wyżynnych cypli lessowych nad Wisłą (Wzgórze Zamkowe, Staromiejskie i Świętojakubskie), skąd pochodzi jedno z najwcześniejszych cmentarzysk szkieletowo-ciałopalnych w Małopolsce oraz przedchrześcijańskie paleniska obrzędowe.
Starożytne założenie na gipsowym garbie pośrodku bagiennych rozlewisk Nidy — serce Państwa Wiślan. W XI–XII w. wzniesiono tam palatium i kościół z gipsową misą chrzcielną w miejscu starszej pogańskiej osady grodowej.
Główny gród plemienia Ślężan po wschodniej stronie masywu Ślęży (znany z obrony przed Niemcami w 1017 r.). Na skraju pradawnej nekropolii odnaleziono intrygujące ślady obrządku pogańskiego z okresu VIII–X w. oraz kamień ze śladami dłuta.
Niedostępny wapienny ostaniec na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej w pobliżu Ogrodzieńca. Wykopaliska ujawniły intensywną fazę użytkowania od paleolitu, przez kulturę łużycką, aż po gród wczesnosłowiański z paleniskami obrzędowymi na najwy…
Monumentalny głaz narzutowy z granitognejsu o obwodzie 13,8 m spoczywający na płyciźnie Zalewu Wiślanego na granicy Wysoczyzny Elbląskiej. Na jego spłaszczonym wierzchołku wykuto trzy misy ofiarne (zagłębienia) służące dawnym rytuałom i of…
Jedno z najsilniejszych naturalnych źródeł krasowych środkowej Jury (bieg rzeki Leśniówki), otaczane czcią na długo przed wzniesieniem kościoła w XIV w. Miejsca wypływu czystych wywierzysk były typowym ośrodkiem słowiańskiego kultu akwatyc…
Położone wśród puszcz podlaskich wzgórze ze źródłem o wyjątkowej tradycji wotywnej, wykazujące typowy schemat inkulturacji — przejęcia starszego, pogańskiego miejsca czci wód i gaju przez ośrodek pątniczy.
Wzniesienie pośród puszczy mielnickiej z bijącym u stóp źródełkiem. Etnografia i badania historyków wskazują na prastare pogańskie tradycje składania ofiar przy świętych kamieniach i źródełku na skraju cmentarzyska kurhanowego w pobliskich…
Najpotężniejszy głaz narzutowy na terenie Polski (obwód 44–50 m, masa ok. 2000 ton). Według pomorskich podań noszący imię słowiańskiego boga Trzygława, służył jako kamienny ołtarz ofiarny pod cmentarzem, na którym później stanął kościelny…
Potężne wzgórze cyplowe na prawym brzegu Bugu; główny ośrodek handlowo-rytualny szlaku Dniepr–Bug–Bałtyk (odkryto tu tysiące ołowianych plomb celnych typu drohiczyńskiego, srebro, amulety pogańskie i synkretyczne lunule).
Rezerwat 10 kamiennych kręgów i 30 kurhanów nad rzeką Wdą. Choć archeologia przypisuje wzniesienie kręgów Gotom i Gepidom (kultura wielbarska), w krajobrazie Pomorza przetrwały nienaruszone przez całe wczesne średniowiecze jako słowiańskie…
Jeden z najlepiej zachowanych pierścieniowych grodów mazowieckich na terenie współczesnej Warszawy (X–XI w.), posadowiony wśród torfowisk i mokradeł doliny Bródni z wykopanymi śladami ofiar zakładzinowych i ciałopalenia.
Wyspa w rozlewiskach Warty, która przed przyjęciem chrztu w 966 r. pełniła kluczową funkcję obrzędowo-polityczną Polan; pod bazyliką i kościołem NMP odkryto monumentalne drewniano-ziemne wały z IX–X w. oraz paleniska przedpiastowskie.
Najsłynniejsze i najbogatsze sanktuarium całej pogańskiej Słowiańszczyzny, opisane z detalami przez Saxa Gramatyka. Wewnątrz purpurowej drewnianej kąciny za ogromnym wałem 'Jarzmo' stał czterogłowy posąg Świętowita z rogiem obfitości i świ…
Legendarna trójkątna świątynia Swarożyca opisana przez Thietmara z Merseburga i Adama z Bremy ('Radigast'), wzniesiona na palach i rogach zwierzęcych w świętym lesie nad wodami. Na wyspie Fischerinsel u południowego krańca Tollensesee odkr…
Sensacja europejskiej archeologii (wykopaliska Ewalda Schuldta 1973–1980): w torfowisku przetrwały dolne partie słowiańskiej kąciny o wymiarach 12,5×7 m ze ścianami ze stylizowanych desek antropomorficznych przedstawiających głowy bóstw or…
Druga co do rangi stolica religijna Ranów na Rugii (Korenica/Charenza). Według kronik znajdowały się tu trzy otwarte pod baldachimami świątynie gigantycznych dębowych posągów wielogłowego boga wojny Rugiewita (z siedmioma mieczami u pasa i…
Na szczycie Góry Harlungów (dzisiejszy Marienberg) nad Hawelą znajdowało się centralne sanktuarium plemienia Stodoran z trójgłowym posągiem Trzygława, zburzone przez ostatniego chrześcijańskiego księcia Brenny Przybysława-Henryka i Albrech…
Gród stołeczny słowiańskich Wagriów i siedziba sędziowskich wieców przy świętym gaju dębowym Prowego (opisanym w 1156 r. przez Helmolda z Bosau jako 'stare dęby otoczone ogrodzeniem z dwiema bramami, gdzie lud z kapłanem składał ofiary w p…
Przy grodzisku słowiańskim na torfowiskach Rhinluch odnaleziono w 1857 r. jeden z najważniejszych oryginalnych zabytków kultu pogańskiego — mierzący ok. 1,6 m dębowy antropomorficzny posąg bóstwa słowiańskiego w doskonałym stanie zachowani…
Potężne, wysoko wyniesione grodzisko półwyspowe nad głębokim jeziorem polodowcowym Breiter Luzin, gdzie archeolog Carl Schuchhardt odkopał kamienne fundamenty budowli halowej uznawanej niegdyś za legendarną świątynię w Radogoszczy.
Główna osada emporialna na Wielkiej Zatoce Jasmundzkiej połączona z ok. 400 kurhanami (Schwarze Berge) i odsłoniętym na plaży pogańskim kręgiem ofiarnym, gdzie odnaleziono m.in. skarb ponad 2200 arabskich monet i depozyty drewniane.
W grodzie nad cieśniną Piany stała potężna drewniana kącina poświęcona Jarowitowi. Kronikarz Herbord przekazał, że wewnątrz świątyni wisiała ogromna tarcza pokryta złotą blachą, której nie wolno było nikomu dotykać poza czasem wojennej wyp…
Siedziba książęca i kącina słynąca według biografów Ottona z Bambergu z niewyobrażalnie misternej drewnianej konstrukcji o zdobnych wizerunkach bóstw, która budziła zachwyt nawet wśród chrześcijańskich misjonarzy przed jej rozebraniem.
Jedno z najsłynniejszych grodzisk pierścieniowych Serbołużyczan w Błotach Spreewaldu. Badania ukazały wewnątrz majdanu rytualną studnię ze specjalną dekorowaną konstrukcją oraz ślady ofiar zakładzinowych.
Samotny nefelinowo-bazaltowy stożek wulkaniczny na równinie Połabia (459 m n.p.m.), z silną anomalią magnetyczną. Według Kosmasa z Pragi miejsce, skąd Praojciec Czech ogłosił objęcie ziemi czeskiej — pradawne sanktuarium przed chrześcijańs…
Wysoki szczyt Beskidu Morawsko-Śląskiego (1129 m n.p.m.). Według głębokiej tradycji morawskiej stał tu posąg boga Radegasta obalony dopiero przez św. Cyryla i Metodego; na górze palono sobótkowe ognie w noc św. Jana aż do XIX wieku.
W sercu państwa wielkomorawskiego obok 12 kościołów odsłonięto pozostałości słynnej pogańskiej świątyni halowej z IX w. na wyspie 'Klášteřisko' oraz dębowe pomosty i wydłubane dłubanki ze śladami obrzędów na odnodze rzeki Morawy.
Jedno z najbardziej klarownych odkryć pogańskiego sanktuarium na gruzach chrystianizmu: po upadku Wielkich Moraw ok. 907 r. wprost przy murach dawnego kościoła wzniesiono pogański krąg z ośmioma dołami i potężnym centralnym słupem kultowym.
Potężny gród plemienny Zliczan rywalizujący z Pragą, słynący z jeziornej sadzawki kultowej 'Libušinka' w centrum akropolu, w pobliżu której znaleziono elitarne pochówki i skarby ze srebrem.
Skalna ostroga nad Wełtawą znana z czeskiej mitologii jako siedziba wieszczki Libuszy i Kroka. Archeologia ujawniła tu ślady ważnych wczesnośredniowiecznych obiektów sakralnych i dawnej drogi obrzędowej.
Mityczna góra Czech (638 m n.p.m.) otoczona dwoma pasmami przedhistorycznych i wczesnośredniowiecznych wałów kamiennych. Uważana za miejsce dawnych zlotów i pogańskiego kultu przodków, przetransponowanych w legendę o 'Blanickim Wojsku'.
Dramatyczna skała u zbiegu rzek Morawy i Dunaju. Nazwę 'Dowina/Dewina' wywodzi się od pogańskiej bogini Dziewanny/Marzanny lub dziewiczego grodu; pod warstwami wielkomorawskimi odkryto najstarsze ślady osadnictwa i ołtarze wzniesione na sk…
Wapienne wzgórze (587 m n.p.m.) górujące nad Nitrą, kolebką najstarszej znanej chrześcijańskiej świątyni Słowian (828 r.), co według historyków wiązało się z celowym opanowaniem silnego sąsiedniego centrum pogańskich obrzędów i zgromadzeń…
Najsłynniejsze wschodniosłowiańskie górskie sanktuarium w paśmie wapiennych Tovtr nad Zbruczem. Borys Tymoszczuk i Iryna Rusanowa odsłonili tu kamienną platformę w kształcie ośmiopłatkowej rozety z czworokątnym gniazdem pasującym wymiarami…
Największy człon Zbruczańskiego Ośrodka Kultowego obok Bohita. Odsłonięto tu trzy niezależne otwarte świątynie ofiarne wykładane kamieniem, mieszkania kapłanów (wołchwów), ofiarne studnie oraz amulety wskazujące na trwanie pogaństwa jeszcz…
Archeologiczny wzorzec słowiańskiego otwartego sanktuarium zbadany przez Walentina Siedowa w 1951 r. Na cyplu wypływu rzeki Wołchow z jeziora Ilmen odkryto rów ofiarny wykopany w kształcie ośmiopłatkowego kwiatu o średnicy 21 m z śladami w…
Według Powieści Minionych Lat w 980 r. książę Włodzimierz Wielki wzniósł na wzgórzu nad Dnieprem sześć drewnianych posągów panteonu Rusi (na czele z Perunem o srebrnej głowie i złotych wąsach), zburzonych po chrzcie w 988 r. Wykopaliska uj…
